Ebüzziya Tevfik Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Ebuzziya TevfikHayatı

Ebüzziya Tevfik, 10 Şubat 1849’da İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmed Tevfik olan yazar, yazılarında Ebüzziyâ adını kullandı. Ailesi 13. yüzyılda Horasan’dan Anadolu’ya göç eden “Şereflü” aşiretindendir. Babası Maliye Sergi Kalemi memurlarından Hasan Kâmil Efendi’dir. İlköğrenimine beş yaşında Sultanahmet Cevrî Kalfa Sıbyan Mektebinde başladı. Babasının 1857’deki ölümü üzerine babasının yerine aynı dairede çırak memur olarak çalışmaya başladı ve kurumsal bir eğitim görmeden kendi kendini yetiştirdi. Düzenli bir eğitim görmemesine rağmen Arapça, Farsça, Fransızca, Almanca ve Rumca öğrendi.

17 yaşına kadar Maliye Nezaretinde çeşitli görevlerde çalıştı. 1868’de Mithat Paşa’nın desteğiyle Şûra-yı Devlet ikinci sınıf mülkiye mülazımlığına atandı ancak 1872’de yöneticilik kadrosundaki değişiklik nedeniyle görevinden alındı ve yayıncılığa yöneldi. Basın hayatına 1864’te Ruzname-i Ceride-i Havadis gazetesinde yazılar yazarak başladı ve Namık Kemal ile Şinasi ile tanıştı. 1865’te Tasvir-i Efkâr gazetesine geçti ve 1866’da Yeni Osmanlılar Cemiyetine katıldı. 1868’de Terakkî gazetesinin yazı işleri müdürü oldu ve gazetecilik kariyerine başladı.

1872’de Tasvir-i Efkâr Matbaasını satın alarak Namık Kemal’in başmuharrir olduğu İbret gazetesini yayımlamaya başladı. 1873’te Vatan yahut Silistre adlı oyununun sahnelenmesi üzerine İbret ve Sirac gazeteleri kapatıldı ve Ebüzziya, Rodos’a sürgüne gönderildi. Sürgünde yazılarına devam etti ve Muharrir adıyla bir dergi yayımlattı. 1876’da genel af ilan edilmesiyle İstanbul’a döndü ve Mithat Paşa’nın Kanun-ı Esasi çalışmalarına katıldı.

Bosna-Hersek’in Avusturya tarafından işgali üzerine 1879’da İstanbul’a döndü ve Mecmua-i Ebüzziya adlı önemli bir dergiyi yayımlamaya başladı. 1891’de II. Abdülhamid tarafından Mekteb-i Sanayi müdürlüğüne getirildi ancak 1893-1900 yılları arasında on kez tutuklandı ve Konya’ya sürgüne gönderildi. II. Meşrutiyet’in ilanı üzerine genel afla İstanbul’a döndü ve politikaya atılarak İttihat ve Terakki Fırkasına katıldı, Antalya sancağından mebus seçildi. 27 Ocak 1913’te Kadıköy vapurunda kalp krizi geçirerek öldü.

Ebüzziya Tevfik’in Edebi Kişiliği

  • Ebüzziya Tevfik, edebi eserlerinden ziyade edebiyat çevreleriyle olan yakınlığı ve yayıncılığıyla tanınmıştır.
  • Süreli yayınlarda yayımladığı makalelerinde Türkçenin gelişimine katkıda bulunmuş, yazım ve noktalama işaretlerinde standartlaşmayı sağladı ve yalın bir dilin yerleşmesine katkı sağlamıştır.
  • Kurmaca dışı edebi türlerde modern örnekler vermiş; biyografi, anı ve gezi yazısı gibi türlerde önemli eserler kaleme almıştır.
  • Yeni Osmanlılar Tarihi ve Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye adlı edebiyat antolojisi gibi eserleriyle edebiyat tarihine önemli katkılarda bulunmuştur.
  • Modern tekniklerle estetik ve temiz baskı yapma işini başlatmış, Almanya’da düzenlenen uluslararası yarışmalarda başarılar elde ederek ve Fransa’dan kültür hizmeti liyakat madalyası almıştır. Kûfî hatta kendine özgü bir üslup geliştirerek Türk tarzı arabesk süslemede ustalaştı ve birçok resmi ve özel binanın yazılarını ve süslemelerini yapmıştır. Çini mürekkebiyle yaptığı desenler ve suluboya çalışmaları özel koleksiyonlardadır ve halıları sanat eseri niteliğindedir.

Ebüzziya Tevfik Eserleri

Tiyatro

Ecel-i Kaza
İstanbul Gazetecileri
Habibe yahut Semahat-ı Aşk

Derleme

Reşid Paşa Merhumun Bazı Âsâr-ı Siyasiyesi
Cümel-i Müntehabe-i Kemâl
Müntehabat-ı Tasvir-i Efkâr
Tazarruat-ı Sinan Paşa

Çeviri

Üç Yüzlü Bir Karı

Diğer

Salname-i Hadika
Bosna Vilayeti Salnamesi
Salname-i Ebüzziya
Salname-i Kameri
Durub-ı Emsal-i Osmaniye
Lugat-ı Ebüzziya
Takvim-i Nisa
Rebi-i Marifet-Salname-i Ebüzziya-Takvim-i Ebüzziya
Yeni Osmanlılar Tarihi

Biyografi

Benjamin Franklin
Büfon
Diyojen
Galile
Gutenberg ve İhtira-ı Fenn-i Tab
İbn-i Sina
Napolyon
Ezop
Harunü’r-Reşid
Hasan bin Sabbah
Yahya (bin Halid bin Bermek)
Jan Jak Russo
İmparator Vilhelm
Nef’î
Nikola Şamfor
Sururi-i Müverrrih
Namık Kemal
Kemal Bey’in Tercüme-i Hâli
Şinasi’nin Son Günleri ve Ölümü

İnceleme

Millet-i İsrailiye
Ne Edat-ı Nefyi Hakkında Tetebbuat
Muallim Doktor Dozy’nin Tarih-i İslamiyet Unvanlı Kitabı ve Mütercimi Hakkında Tenvir-i Efkâr

Hatıra

Makame-i Tevkifiye

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yıldız Ecevit

Yıldız Ecevit Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Hayatı Tam adı Nadide Yıldız Ecevit olan yazar, 28 Ocak 1946’da Çanakkale’nin Gelibolu ilçesinde dünyaya …